“Cẩm nang” của Thế hệ Z: Bạn có biết bí kíp để không trở thành thành viên “hội con quay”?

PHƯƠNG THẢO | Trích HHT 1277 16:00 25/09/2018

Câu chuyện về phương pháp đánh vần “lạ” cho học sinh lớp Một “chiếm sóng” mạng xã hội thời gian vừa rồi. Nhiều người bị cuốn vào cơn bão “auto chửi” dần “đăng đàn” xin lỗi GS. Hồ Ngọc Đại sau khi hiểu rõ hơn về sự việc.

Ai cũng có chế độ tư duy nhanh và chậm

Cuộc tranh luận về sách Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục bùng nổ dữ dội chỉ từ một clip ngắn trong đó giáo viên chỉ lên những hình khối và học sinh ở dưới đọc vang các câu thơ cùng ảnh chụp một vài trang sách. Chưa tìm hiểu ngọn nguồn, đám đông trên MXH đã tuôn ra nhiều lời lẽ miệt thị chương trình này và xúc phạm đến GS. Hồ Ngọc Đại - “cha đẻ” của nghiên cứu.

Theo nhà tâm lý học Daniel Kahneman, hành vi của chúng ta được điều khiển bởi hai hệ thống khác nhau: “Auto chửi” là “sản phẩm” của Hệ thống 1, một hệ thống bản năng và cảm tính nhưng lại chăm chỉ xử lý mọi hành vi. Nếu không đợi Hệ thống 2 (một hệ thống chín chắn và toan tính) chậm rãi xem xét và tiếp nhận thông tin, ta dễ “a dua” theo người khác một cách tự động mà không có sự cân nhắc, suy nghĩ.

Chỉ đến khi Giáo sư chia sẻ về chương trình này với truyền thông, dư luận mới bắt đầu để tâm tới các bài giải thích, giới thiệu về phương pháp khoa học đằng sau nó. “Cơn bão” phản đối kịch liệt nguội dần, mạng xã hội trở thành hòm thư xin lỗi gửi đến GS. Hồ Ngọc Đại.

Ngay sau khi cách đánh vần “ô vuông” này vấp phải phản ứng kịch liệt từ dư luận, bạn Nguyễn Mai Khanh, một học sinh lớp 7 trường THCS Thực Nghiệm đã đăng “tâm thư” trên Facebook cá nhân: “Lớp Hai, trong lúc học sinh trường khác vẫn loay hoay với những bài tập đọc, chúng con đã biết ghép vần, làm thơ. Tròn, vuông, tam giác là các vật thay thế, ví dụ: "Tôi yêu Việt Nam", 4 ô vuông cho chúng con biết rằng câu này có 4 tiếng. Chúng con là các học sinh lớp Một, lớp Hai, vẫn đang tuổi ăn tuổi chơi, vào lớp cô giáo mà nói "câu này có 4 tiếng..." như cái máy thì chúng con chẳng bạn nào muốn nghe”.

Dù không học chương trình này nhưng nhiều bạn teen cũng đã chủ động tìm hiểu thông tin khi cuộc tranh luận nổ ra. Bạn Thu Hiền (THPT chuyên Ngoại ngữ) kể: “Công nghệ giáo dục mới lạ với giáo dục Việt Nam, cả tớ nữa. Nên khi mọi người phản đối kịch liệt, tớ tự tìm hiểu trước và nhận ra rằng đây là phương pháp giúp học sinh đánh vần chứ không phải thay đổi chữ viết như mọi người vẫn nói”.

Đi tìm tư duy độc lập

Khi phần lớn lượng thông tin mà giới trẻ được cung cấp đến từ mạng xã hội, nếu không giữ tư duy độc lập, bạn sẽ “bối rối” trước n phiên bản khác nhau về một câu chuyện nào đó. Vậy phải làm thế nào để không trở thành “con quay” theo ý kiến người này, chia sẻ của người khác?

Không ngừng đặt câu hỏi: Đó là cách mà Thu Hiền rèn luyện tư duy độc lập. Cô bạn chia sẻ rằng tư duy độc lập nghĩa là bạn phải đặt câu hỏi trước một thông tin mà mình biết đến rằng tại sao lại như vậy, thay vì thản nhiên chấp nhận chúng.

Chủ động mở rộng kiến thức và trải nghiệm: Tri thức mà giới trẻ biết luôn cần được mở rộng. Hoài Phương (Hà Đông, Hà Nội) chia sẻ: “Khi mình tự tư duy sẽ khó khăn hơn việc đi theo suy nghĩ của người khác, nhất là khi mình chưa đủ kiến thức và trải nghiệm để tự tin với quan điểm cá nhân đấy!”.

Lắng nghe mọi cuộc tranh luận: Chỉ đơn giản là lắng nghe và đừng phán xét! Với Đào Giang (THPT chuyên Ngoại ngữ), cô bạn cho rằng: “Mỗi quan điểm sẽ đem lại những góc nhìn mới và việc tớ tiếp thu ý kiến của người khác cũng là một cách để “nhặt” kinh nghiệm”.

Đứng trước những “cơn bão thông tin”, đừng quên nhắc nhở mình “hãm lại” bản năng “auto bật” và kiên nhẫn lắng nghe “đủ”. Bạn sẽ ngạc nhiên thấy tư duy của mình sáng rõ ra sao và sẽ không phải hối tiếc với những điều mình thốt ra.

Ở Diễn đàn Kinh tế thế giới 2018, khi được đặt câu hỏi về tương lai của những người trẻ trước nền Cách mạng công nghiệp 4.0, vị Bộ trưởng 25 tuổi của Malaysia đã trả lời: “Chúng ta cần suy nghĩ khác đi. Hãy vượt ra khỏi khuôn khổ bình thường”. Chặng đường phát triển mới mẻ phía trước đòi hỏi ở chúng ta tư duy độc lập bởi khi những công việc trùng lặp được giải quyết bằng trí tuệ nhân tạo, bạn sẽ làm gì nếu vẫn đi theo lối mòn của thế hệ trước?